Η διατροφή δεν προκαλεί τη νόσο του Crohn, αλλά παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στο πώς θα νιώθετε καθημερινά: μπορεί να περιορίσει τις εξάρσεις, να μειώσει διάρροια και πόνο και να καλύψει θρεπτικές ανάγκες. Με απλά λόγια, νόσος Crohn και διατροφή πάνε μαζί· σε ύφεση χρειάζεστε όσο γίνεται πιο πλήρη, ισορροπημένη διατροφή, ενώ σε έξαρση ένα πιο ήπιο, «προστατευτικό» διαιτολόγιο, πάντα εξατομικευμένο.
Η νόσος του Crohn είναι ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του εντέρου, που προσβάλλει κυρίως το λεπτό έντερο, συχνά σε νεαρά άτομα. Παράγοντες όπως γενετική προδιάθεση, κάπνισμα, χρήση αντιφλεγμονωδών και έντονο άγχος φαίνεται να συμβάλλουν στην εμφάνισή της. Τη διάγνωση και τη φαρμακευτική αγωγή την αναλαμβάνει ο γαστρεντερολόγος, όμως από τη στιγμή που μπαίνει η διάγνωση, η διατροφή στη νόσο του Crohn γίνεται βασικό «εργαλείο» αντιμετώπισης.
Εξατομικευμένη διατροφή: γιατί δεν υπάρχει μία δίαιτα για όλους
Δεν υπάρχει μία στάνταρ δίαιτα για όλους τους ασθενείς. Η διατροφή προσαρμόζεται ανάλογα με:
- το αν η νόσος είναι σε ύφεση ή έξαρση
- την καθημερινότητά σας (ωράριο, δραστηριότητα, βάρος)
- τις προσωπικές δυσανεξίες σας (π.χ. λακτόζη, συγκεκριμένα φρούτα)
Σε ύφεση, στόχος είναι μια όσο γίνεται φυσιολογική, ισορροπημένη διατροφή, συχνά κοντά στη μεσογειακή, με επαρκή πρωτεΐνη, καλά λιπαρά και σταδιακή εισαγωγή φυτικών ινών, εφόσον δεν υπάρχουν στενώσεις. Πολύ χρήσιμο είναι το ημερολόγιο διατροφής, όπου σημειώνετε τι τρώτε και πώς αισθάνεστε, ώστε να εντοπίζετε πιο εύκολα τροφές που σας ενοχλούν.
Διατροφή σε έξαρση και δίαιτα χαμηλού υπολείμματος
Όταν η νόσος «φουντώνει», τα συμπτώματα όπως διάρροια, μετεωρισμός ή πόνος μπορεί να επιδεινωθούν από «βαριά» τρόφιμα. Σε αυτές τις φάσεις ο γιατρός μπορεί να συστήσει δίαιτα χαμηλού υπολείμματος, δηλαδή διατροφή που αφήνει όσο γίνεται λιγότερα «υπολείμματα» στο έντερο.
Σε τέτοιες περιόδους συνήθως περιορίζονται:
- φρούτα με φλούδα ή σπόρους
- ωμά λαχανικά και μεγάλες σαλάτες
- όσπρια
- δημητριακά ολικής άλεσης, πολύσπορα ψωμιά, σπόροι και ξηροί καρποί
- πολύ λιπαρές και τηγανητές τροφές
- αλκοόλ και ροφήματα με πολλή καφεΐνη
Η διατροφή σε έξαρση Crohn δεν είναι μόνιμη. Στόχος είναι να ηρεμήσει το έντερο και μετά, σε συνεργασία με ειδικό, να επανεισάγονται σταδιακά περισσότερες τροφές, ανάλογα με το τι αντέχετε.
Τι μπορώ να τρώω πρακτικά;
Στην πράξη, πολλοί ασθενείς σε ήπιες φάσεις ή ύφεση ανέχονται καλύτερα:
- καλά βρασμένα ή μαγειρεμένα λαχανικά χωρίς φλούδα
- λευκό ρύζι, ζυμαρικά, πατάτα βραστή ή πουρέ
- άπαχο κρέας, κοτόπουλο, ψάρι
- αυγά
- ώριμες μπανάνες και καλά ώριμα φρούτα χωρίς φλούδα
- γιαούρτι με χαμηλή λακτόζη ή προϊόντα χωρίς λακτόζη, όπου χρειάζεται
Δεν σημαίνει ότι όλα αυτά ταιριάζουν σε όλους. Κάθε οργανισμός έχει τις δικές του «ευαισθησίες», γι’ αυτό η καθοδήγηση από γαστρεντερολόγο και διαιτολόγο είναι σημαντική.
Συμπληρώματα διατροφής στη νόσο Crohn και ειδικές περιπτώσεις
Σε ορισμένους ασθενείς χρειάζονται συμπληρώματα διατροφής στη νόσο Crohn, πάντα όμως μετά από εξετάσεις και σύσταση γιατρού. Για παράδειγμα, όσοι λαμβάνουν κορτικοστεροειδή (κορτιζόνη) χρειάζονται συχνά μεγαλύτερη προσοχή σε ασβέστιο και βιταμίνη D, λόγω κινδύνου οστεοπόρωσης. Αν έχει αφαιρεθεί τμήμα του τελικού ειλεού, μπορεί να παρουσιαστεί δυσαπορρόφηση λίπους ή βιταμίνης Β12 και να χρειαστεί ειδική δίαιτα με χαμηλότερο λίπος και στοχευμένα συμπληρώματα.
Σε περίπτωση δυσανεξίας στη λακτόζη, περιορίζονται το γάλα και ορισμένα γαλακτοκομικά. Αν υπάρχει στεατόρροια, ο γιατρός μπορεί να προτείνει ειδικά σκευάσματα ή πιο εξειδικευμένα διατροφικά σχήματα μέχρι να σταθεροποιηθεί η κατάσταση.
Συμπέρασμα και επόμενα βήματα
Η νόσος Crohn δεν «θεραπεύεται» μόνο με διατροφή, όμως η σωστή, εξατομικευμένη διατροφή μπορεί να μειώσει τις εξάρσεις, να κάνει τα συμπτώματα πιο ήπια και να βελτιώσει αισθητά την ποιότητα ζωής σας. Το κλειδί είναι να ξέρετε πώς να τρώτε σε ύφεση και σε έξαρση και να μην πειραματίζεστε μόνοι σας με ακραίες δίαιτες.
Αν έχετε διαγνωσμένη νόσο του Crohn ή ύποπτα συμπτώματα, αξίζει να το συζητήσετε με ειδικό. Στο ιατρείο του Δημήτρη Ράπτη, μπορείτε να λάβετε ολοκληρωμένη αξιολόγηση και να συζητήσετε τόσο τις συντηρητικές όσο και τις χειρουργικές επιλογές, σε συνεργασία με τον γαστρεντερολόγο σας.
Κλείστε σήμερα ραντεβού με τον Δρ. Ράπτη Δημήτρη, εξειδικευμένο Γενικό Χειρουργό – Στρατιωτικό Ιατρό.
